PDA

Volledige versie bekijken : Auteurs- en gebruikersrechten wanneer je fotografeert voor een werkgever?



Rasper
25 september 2016, 11:20
Op mijn werk werd gevraagd of ik foto's kon nemen voor een reclamecampagne. Binnen de werkuren, met andere woorden. Dat hoort niet tot mijn dagelijks takenpakket, maar ik doe het maar al te graag. Voor de ervaring en omdat ik dan weg ben van mijn computer.

Nu vroeg ik mij af wat mijn rechten zijn als fotograaf. Normaal gezien blijf je als fotograaf het auteursrecht behouden over je eigen foto's. Blijft dat ook zo indien je fotografeert binnen de werkuren voor je werkgever? Of wordt mijn werkgever dan eigenaar van de foto's?

Dezelfde vraag stel ik mij ook ivm het gebruiksrecht. Normaal gezien verleen je een gebruiksrecht aan de opdrachtgever, waar hij in ruil een vergoeding voor betaalt. Indien iemand anders ook gebruik wil maken van je foto's, kun je (wederom tegen betaling) nogmaals een gebruiksrecht verlenen. Heb ik daar nog steeds het beslissingsrecht over indien ik die foto's in loondienst gemaakt heb? Of ben ik dat allemaal kwijt?


Zoals je zou kunnen vermoeden staat daar niets van op papier beschreven. Ik wist amper 2 dagen op voorhand dat ik die opdracht mocht doen, dus afspraken werden er niet gemaakt. Als ik aan het korte eind trekt, dan leg ik mij daar bij neer. Ik ben nog steeds blij dat ik die opdracht mag doen. Indien ik echter toch nog rechten heb, dan weet ik dat wel graag.

Lazy Charles
25 september 2016, 18:50
ik vrees dat vermits, het in de tijd van je baas gemaakt is, de rechten ook van hem zijn. Als jij tijdens de werkuren voor je baas een huis bouwt heb je toch ook geen volgrecht bij de wederverkoop van dat huis, net zomin als dat je een nota of paper voor hem maakt je extra kan vragen voor de copies die hij er van laat maken

Rasper
25 september 2016, 19:11
ik vrees dat vermits, het in de tijd van je baas gemaakt is, de rechten ook van hem zijn. Als jij tijdens de werkuren voor je baas een huis bouwt heb je toch ook geen volgrecht bij de wederverkoop van dat huis, net zomin als dat je een nota of paper voor hem maakt je extra kan vragen voor de copies die hij er van laat maken

Ik vrees ook zoiets. Je vergelijking is misschien wat raar, maar ik begrijp wat je bedoelt. Wanneer ik een website maak voor mijn baas, in opdracht van een klant, dan kan ik daar ook geen aanspraak op maken.

Alhoewel, bij websites, huizen, nota's en papers bestaat er niet zoiets als auteursrecht. Ik vraag me daarom af of het niet anders zou kunnen zijn voor fotografie.

Rasper
25 september 2016, 19:19
Kleine addendum:

Wanneer ik een website maak voor mijn werkgever, omdat zijn opdrachtgever (de klant) dat vraagt, dan is die website ook geen eigendom van mijn werkgever, maar van de klant. Dan wordt het natuurlijk nog moeilijker om de vergelijking door te trekken.

buurmanBert
25 september 2016, 23:11
Hmm, dit is een doordenkertje.
Mijn inziens blijf je auteur en dus ook de rechten behouden. Zeker omdat er geen contract is die jou exact die klus laat doen in loondienst. Er is ook geen contract waar jij afstand doet van die rechten.

Soms zie je wel eens fotografen die op zoek gaan naar een knechtje om bv te helpen bij communies of huwelijksfeesten als tweede fotograaf.
Die hebben dan een duidelijke taakomschrijving en staan hun auteursrechten af vermoed ik als ze ook fotoīs moeten maken.
Trouwens het "auteur" zijn zal in die specifieke toepassing discutable zijn want de hoofdfotograaf heeft nu eenmaal de regie in handen en het knechtje werkt in verlenging van zijn artistiek talent.
Je ziet dit ook in de filmwereld waar het ook zo geregeld is.

Maar hier ben je alleen auteur en is je werkgever enkel opdrachtgever tenzij hij de regie gaat doen.
Naar verloning toe zit het ook niet juist. Het is tijdens je werkuren maar dit staat niet in je taakomschrijving en zal ook niet bij je beroep horen.
Strikt genomen doe jij een ander beroep op dat moment. En wat je produceert met dat beroep is beschermd per wet. Wat er met de producties gedaan mag worden is ook beschermd door de wet.

Je baas heeft er absoluut geen rechten op. Het is niet omdat jij een andere overeenkomst hebt met hem dat die uitgebreid kan worden naar de rechten van fotografie.
Dus hij mag het ook niet commercieel gebruiken voor een reklamecampagne als jij dat niet wil.
Hij moet jou daar gepast voor verlonen en die tarieven zijn gekend.

Of je baas daar gelukkig van zal worden is een ander verhaal.

Maar laat het ons eens van een andere kant bekijken.

Je baas is ook maar een profiteur die het weer gratis en voor niets wil. Zo lopen er jammer genoeg veel van rond maar dat maakt de zaak niet.
Je baas is gewoon een vrek dat hij geen professioneel fotograaf inhuurt.

Mijn inziens heb je recht op een extra compensatie voor je artistiek werk.
Dus voor je daar aan begint moet je hem daarover aanspreken en hem duidelijk maken dat je een specifieke verloning hiervoor verwacht.

Het zou anders zijn als je bv in verzekeringen zou doen, of iets in de bouw bv. En je baas vraagt om wat fotoīs te maken van schadegevallen of verslag uitbrengen van werken.
Daar ligt de zaak anders omdat in dat geval er geen sprake is van originele kadrering en belichting.
Het zijn net die termen die het onderscheid maken tussen fotografie in termen van fotograaf en auteursrechten en anderzijds platte registratie waar geen rechten op zijn.

Recent is daar trouwens nog een rechtzaak rond geweest waarbij de rechter oordeelde dat er geen sprake was van auteursrecht omdat er geen sprake was van originele kadrering of belichting.

Dus goed opletten.

Rasper
26 september 2016, 11:40
Je baas heeft er absoluut geen rechten op. Het is niet omdat jij een andere overeenkomst hebt met hem dat die uitgebreid kan worden naar de rechten van fotografie.
Dus hij mag het ook niet commercieel gebruiken voor een reklamecampagne als jij dat niet wil.
Hij moet jou daar gepast voor verlonen en die tarieven zijn gekend.

Of je baas daar gelukkig van zal worden is een ander verhaal.


Het is gewoon niet correct aangepakt, dat geef ik toe. Door zaken op papier te zetten vermijd je natuurlijk discussies achteraf.

Nu, om mijn baas een "vrek" te noemen is misschien iets te kort door de bocht, in die zin dat mijn baas daar zelfs niet van op de hoogte is. Het gaat hier over een bedrijf van 100+ werknemers. De CEO zit dus niet mee in elk project. Er zit nog een COO en een account manager tussen die geld moeten zien binnen te halen.
De klant heeft geen groot budget en de fotografie is slechts een klein onderdeel van het project, dus dan wil men die klant ook niet verliezen omdat ze geen fotograaf kunnen betalen. De klant is dus eigenlijk de vrek, mijn collega's proberen er zoveel mogelijk uit te persen ;)

Concreet is de situatie nog complexer. We zitten hier met 4 bedrijven die onder 1 groep werken. Ik werk voor ťťn van die bedrijven. Het andere bedrijf heeft echter de foto's nodig voor het project dat ze uitwerken, dus mijn bedrijf factureert mijn tijd aan het andere bedrijf. En het andere bedrijf factureert aan de opdrachtgever, de klant.

Er zijn dus 4 partijen die aanspraak kunnen maken op het eigendomsrecht.
- Ik (die de foto genomen heeft)
- Mijn bedrijf (omdat ik de foto's genomen heb in hun tijd)
- Het andere bedrijf (omdat zij mijn bedrijf betalen om die foto's te maken)
- De eindklant (omdat zij de opdrachtgever zijn).


Nu goed, zoals gezegd neem ik die foto's met plezier. Ik wist dan ook dat het de bedoeling zou zijn dat de foto's voor een campagne gebruikt zullen worden. Daar heb ik geen probleem mee. Het enige waar ik nu mee inzit is dat ik zelf niets meer zou mogen doen met die foto's later. Ik denk niet dat ze bvb een probleem zouden maken ervan mocht ik de foto's voor mijn portfolio gebruiken, maar ik weet bvb niet of ik ze mag publiceren voordat de campagne gelanceerd is.

Ongeacht het antwoord zou ik de foto's toch sowieso genomen hebben. Extra factureren was geen optie, want dan betalen ze evenveel als een professionele fotograaf.

Lazy Charles
26 september 2016, 12:15
als die foto's genomen zijn voor een campagne dan zou ik het evident vinden dat je die niet mag publiceren voor de campagne want dan ondergraaf je die.

Rasper
26 september 2016, 13:54
als die foto's genomen zijn voor een campagne dan zou ik het evident vinden dat je die niet mag publiceren voor de campagne want dan ondergraaf je die.

Niets is evident als er niets van op papier beschreven staat ;)

De meeste foto's onthullen weinig over de campagne zelf. Van sommige kan ik begrijpen dat het verrassingselement belangrijk is. Dus daar zegt het gezond verstand inderdaad dat ze nog niet publiek mogen gemaakt worden.

Wim.Vanmaele
26 september 2016, 20:03
Wanneer je iets presteert voor je werkgever en je bent ervoor betaald dan is datgene wat je aanlevert in feite eigendom van de werkgever en verlies je de auterusrechten ervan.
Dat fotografie niet tot je alledaagse job behoort is daar geen reden toe. Je deed de prestatie immers de werkuren, werd ervoor vergoed (je dagloon) en je genoot van alle sociale regelgevingen tijdens dat werk. Was je een ongeluk tegen gekomen, dan was dat een arbeidsongeval. Maar, het had natuurlijk wel mooi geweest had je die opdracht schriftelijk gekregen bv mail ... en niet enkel mondeling.
Je kan wel vragen aan je bass indien hij er iets op tegen zou hebben dat jij steeds als auteur vermeld wordt. Maar, je bent wel in fout indien je achter zijn rug foto's zou verkopen, publiceren zonder dat hij daar weet van heeft.
Als softwareontwikkelaar staat het me vrij thuis modules te schrijven en die te benutten op het werk, maar omgekeerd zit dat vervaarlijker, moeilijker. Meer nog, indien ik routines gebruik die ik thuis in de vrije tijd heb geschreven gebruik als modules in de softwarepakketten op het werk, dan worden die eigendom van de werkgever, tenzij op voorhand afspraken gemaakt en neergeschreven zijn.
Dus auterusrechten en gebruikersrechten opleggen aan je werkgever wanner je een opdracht tijdens de werkuren hebt aanvaard, ik vrees ervoor en dat vind ik dan maar meer dan normaal.

Empe
27 september 2016, 00:27
Wanneer je iets presteert voor je werkgever en je bent ervoor betaald dan is datgene wat je aanlevert in feite eigendom van de werkgever en verlies je de auterusrechten ervan.
Dat fotografie niet tot je alledaagse job behoort is daar geen reden toe. Je deed de prestatie immers de werkuren, werd ervoor vergoed (je dagloon) en je genoot van alle sociale regelgevingen tijdens dat werk. Was je een ongeluk tegen gekomen, dan was dat een arbeidsongeval. Maar, het had natuurlijk wel mooi geweest had je die opdracht schriftelijk gekregen bv mail ... en niet enkel mondeling.
Je kan wel vragen aan je bass indien hij er iets op tegen zou hebben dat jij steeds als auteur vermeld wordt. Maar, je bent wel in fout indien je achter zijn rug foto's zou verkopen, publiceren zonder dat hij daar weet van heeft.
Als softwareontwikkelaar staat het me vrij thuis modules te schrijven en die te benutten op het werk, maar omgekeerd zit dat vervaarlijker, moeilijker. Meer nog, indien ik routines gebruik die ik thuis in de vrije tijd heb geschreven gebruik als modules in de softwarepakketten op het werk, dan worden die eigendom van de werkgever, tenzij op voorhand afspraken gemaakt en neergeschreven zijn.
Dus auterusrechten en gebruikersrechten opleggen aan je werkgever wanner je een opdracht tijdens de werkuren hebt aanvaard, ik vrees ervoor en dat vind ik dan maar meer dan normaal.

1- Dat is een veel te enge visie op de auteursrechten.

2- Je kan sofware ontwerpen niet vergelijken met fotograferen ... software programma's vallen onder een eigen aparte regeling, zie daarvoor :

http://economie.fgov.be/nl/ondernemingen/Intellectuele_Eigendom/Innovatie_en_IE/Creaties_dienstverband_bestelling/databanken/#.V-mvP_CLQUE.

Maar ik geef een officiŽle uitleg :


Werken gecreŽerd door een werknemer binnen het kader van een arbeidsovereenkomst of statuut

Auteursrechten ontstaan bij de maker van een werk. Het zal dus de arbeider, bediende of personeelslid onder statuut zijn, en niet de werkgever, die de rechten verwerft op een werk dat door hem is gemaakt in het kader van een arbeidsbetrekking. Deze regel is daarentegen niet van toepassing voor computerprogramma’s, databanken en tekeningen en modellen.

Bijgevolg zal de werkgever zonder toestemming geen gebruik mogen maken van de creaties van zijn bedienden, arbeiders of ambtenaren. Hij zal de rechten op een werk evenmin kunnen overdragen aan een derde opdrachtgever.

Deze situatie kan bijzonder vervelend zijn, vooral wanneer de werknemers in kwestie ondertussen niet meer bij het bedrijf werkzaam zijn.

De werkgever kan deze problemen vermijden door zich de rechten op de creaties van zijn werknemers te laten overdragen.

Voor arbeidsovereenkomsten gesloten na 31 juli 1994 moet deze overdracht expliciet en schriftelijk zijn. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren in het arbeidscontract of bij statuut, of in een afzonderlijke overeenkomst. Eventueel kan dit ook via het arbeidsreglement geregeld worden, op voorwaarde dat kan bewezen worden dat de werknemer werkelijk kennis van de overdracht heeft genomen.

Het is aan te bevelen om deze overeenkomsten tot overdracht op een duidelijke manier op te stellen omdat ze, bij twijfel, in het voordeel van de werknemer geÔnterpreteerd moeten worden. Het is mogelijk om een algemene formulering te gebruiken, waarin bepaald wordt dat de werkgever het auteursrecht verkrijgt op alle werken die door de werknemer in het kader van zijn arbeidsovereenkomst of statuut gemaakt worden.

Zelfs indien de werkgever de vermogensrechten heeft verkregen op de creaties van zijn werknemers, zal hij nog steeds hun morele rechten moeten respecteren. De morele rechten zijn namelijk niet overdraagbaar en de belofte van een werknemer om ze niet in te roepen zal niet geldig zijn (klik hier voor meer informatie over het onoverdraagbaar karakter van morele rechten).

Werken gecreŽerd door een werknemer buiten het kader van een arbeidsovereenkomst of statuut

Een overeenkomst tot overdracht van auteursrechten, zoals hierboven beschreven, zal slechts geldig zijn met betrekking tot de werken die de werknemer heeft gemaakt in het kader van zijn arbeidsovereenkomst of de hem toevertrouwde opdracht.

De rechten op de creaties die buiten het toepassingsgebied van de arbeidsovereenkomst zijn tot stand gekomen, kunnen, indien gewenst, eveneens aan de werkgever worden overgedragen maar dan zijn wel de strengere geldigheidsvoorwaarden die gelden voor overdracht van auteursrechten in het algemeen van toepassing.

bron : http://economie.fgov.be/nl/ondernemingen/Intellectuele_Eigendom/auteursrecht/Bescherming_door_auteursrecht/Arbeidsovereenkomst/#.V-mtlvCLQUE

Het zou mij verbazen dat in het arbeidscontract EXPLICIET staat dat alle rechten op foto's genomen tijdens de werkuren automatisch zouden worden overgedragen aan de werkgever ...

Bovenop het hierboven geschrevene zijn de MORELE rechten zelfs al helemaal NIET overdraagbaar en de auteur van de foto kan zich daar ALTIJD op beroepen, ook als hij de andere rechten wel heeft overgedragen.


De morele rechten

Het moreel recht heeft als doel de persoonlijkheid van de auteur, zoals die in het werk tot uiting komt, te beschermen. Dit morele recht bevestigt de band die bestaat tussen de persoon van de auteur en zijn creatie. Omwille van het bestaan van die intrinsieke band kan de auteur zijn morele rechten niet afstaan aan derden en dit in tegenstelling tot zijn vermogensrechten.

De morele rechten omvatten het divulgatierecht, het vaderschapsrecht en het recht op eerbied.

Het divulgatierecht
Het divulgatierecht is het recht van de auteur om het werk bekend te maken aan het publiek. Alleen de auteur heeft het recht te beslissen wanneer zijn werk beŽindigd is en wanneer het publiek er kennis van mag nemen.

Bijvoorbeeld: wanneer een auteur zijn manuscript voor een boek aan zijn uitgever bezorgt om diens advies te vragen, heeft de uitgever niet het recht om dit boek te publiceren. Dit zou immers een schending van het divulgatierecht van de auteur uitmaken.

Het vaderschapsrecht
Auteurs bezitten een vaderschapsrecht op hun werken. Dit houdt in dat zij het recht hebben als auteur van een creatie te worden erkend en dat zij bijgevolg derden kunnen verplichten het werk onder de naam van de auteur bekend te maken. De naam van de auteur moet in dat geval op het werk staan. Dit vaderschapsrecht kan ook in negatieve zin worden uitgeoefend: de auteur kan beslissen om een pseudoniem te gebruiken of om zijn werk anoniem verspreiden.

Het recht op eerbied voor het werk (integriteitsrecht)
Het recht op eerbied, of het recht op integriteit van het werk, laat de auteur toe zich tegen elke wijziging of vervorming van zijn werk te verzetten.

De auteur kan zich verzetten tegen een wijziging die de fysieke integriteit van een werk aantast, alsook tegen elke materiŽle wijziging van het werk. De auteur kan die morele rechten ook inroepen wanneer het gebruik van een werk de geest ervan schendt, omdat het bijvoorbeeld de context of betekenis ervan wijzigt.

Vraagsteller heeft dus wel degelijk een dikke vinger in de pap als het aankomt op zijn rechten.

Skitch
27 september 2016, 13:58
In de tijd dat ik R&D werk deed stond er in mijn contract expliciet geschreven dat ik al mijn rechten zou afstaan van de ontwerpen, de uitvindingen, ontdekkingen etc..... die ik zou doen.
Dat was heel simpel in theorie.
In praktijk wil dat zeggen dat het kan gebeuren dat je directe chef, of hoger, je naam soms ""vergeet"" bij een patent aanvraag. In eigen naam vergeet hij niet........

buurmanBert
27 september 2016, 23:32
Empe slaat daar de nagel op de kop zoals ik al zei.
Er is geen contract dus de auteursrechten liggen bij jou en je moet daar ook apart voor verloond worden mijn inziens. De vergoedingen voor artistieke prestaties liggen veel hoger dan loon als arbeider of bediende. Dat je dit mag doen tijdens de werkuren is een gunst van je werkgever maar dat impliceert niet dat je afstand moet doen van rechten.

Trouwens ook niet verwarren met eigendomsrecht. Dat is iets helemaal anders. Stel uw foto wordt gedrukt op 100.000 uitgaven dan is de klant eigenaar van die uitgaven maar nog steeds niet van je foto.
Hij gebruikt uw foto mits uw toestemming. Dat is nu eenmaal auteursrecht.

Jij mag UW werk altijd publiceren in een portfolio, exposities, etc... bv. Een uitzondering kan contractueel vastgelegd worden als het bv om een industrieel geheim zou gaan.

Er is echter een angel onder het gras als er op de afbeelding een persoon staat. Dan heeft die persoon het portretrecht. Dus die moet dan ook nog eens betaald worden en moet ook zijn/haar toestemming geven tot publicatie. Ook als jij die wil publiceren in een portfolio, exposities, ... Zorg dat je een overeenkomst op zak hebt met je model.

Maar ik begrijp wel dat het allemaal wat moeilijk is met een ander firma die dan gefactureerd moet worden en die dan de klant gaat factureren. Lijkt mij boekhouding en niets met rechten te maken te hebben.

Ik weet niet hoever uw altruisme gaat maar mijn standpunt is dat die finale klant er voor moet betalen wat de markt vraagt. Op een ander zal hij ook moeten betalen. Hij is idd de vrek dan als hij daar geen budget voor heeft uitgetrokken.
Maar dat zou mijn rekening niet maken. Je moet daar geen compasse mee hebben met die mannen. Van mij zou em mogen afdokken LOL. Als ik iets extra wil in de winkel dan moet ik ook extra betalen en dat is voor ieder zo.

Los van deze ook even de kanttekening maken dat veel fotografen het moeilijk hebben in deze tijden waarbij iedereen wel iemand kent die een SLR heeft en fotos kan maken ipv een fotograaf in te huren.
Het is al een tijd een trend bij VZWs en zo om via wedstrijden en wat nog voor onzin om gratis aan goede fotos te geraken waar ze anders dik voor moeten betalen.
Dat het nu aan het overslaan is naar de professionele wereld maakt mij wat triest. Precies of dat fotografie een marginale inspanning is geworden en dat het maar voor niets moet dan.
Eigenlijk komt mijn betoog er op neer dat dit broodroof is voor de professioneel fotografen en daar moet je niet aan meewerken.

Ik ken u persoonlijk niet en ken uw werk ook niet. Maar ik ga hier van uit de veronderstelling dat je wel degelijk en professioneel werk gaat afleveren.
Laat ze maar betalen.

Ook even vermelden dat je dit "na je werk" kan doen en toch alles officieel in orde hebt als je wil. Als je daar uitleg over wil dan horen we het wel.

Als je de lijst er even bij neemt dan zie je dat je al snel meerdere honderden euros misloopt PER FOTO. http://www.sofam.be/dbfiles/mfile/800/808/SAC194_2016_NL_Tarif_Sofam_WEB.pdf
Nog wat leesvoer: http://www.elfri.be/auteursrecht-van-de-fotograaf

Empe
28 september 2016, 17:53
Empe slaat daar de nagel op de kop zoals ik al zei.
Er is geen contract dus de auteursrechten liggen bij jou en je moet daar ook apart voor verloond worden mijn inziens. De vergoedingen voor artistieke prestaties liggen veel hoger dan loon als arbeider of bediende. Dat je dit mag doen tijdens de werkuren is een gunst van je werkgever maar dat impliceert niet dat je afstand moet doen van rechten.



Nee, dat schreef ik niet.

Ik schreef dat het geen AUTOMATISME is dat wat je tijdens je werkuren doet voor je werkgever, dan ineens ook alle rechten zouden toebehoren aan die werkgever.

Daarvoor moeten er duidelijke afspraken zijn gemaakt in het arbeidscontract/bediendencontract.

Staat er zo'n clausule expliciet in het arbeidscontract, dan is die rechtsgeldig natuurlijk en blijver er enkel nog de morele rechten over (vernoemen van de naam van de fotograaf bv.)

En ik maakte ook duidelijk dat er uitzonderingen zijn : computersoftware bv. gaat wel degelijk over naar de werkgever, tekeningen ook, ontwerpen ook, en nog zo wat van die zaken. Maar NIET foto's.

buurmanBert
28 september 2016, 23:45
Geen stress Empe, ik was het met u eens.:G
We mogen dit natuurlijk niet veralgemenen naar ander activiteiten zoals uitvindingen en zo want daar gelden weer andere regels.

Rasper
29 september 2016, 08:40
Op een juridisch forum kreeg ik ook het antwoord dat de auteursrechten bij mij blijven, tenzij dat anders werd afgesproken contractueel.

Zonet heb ik op mijn werk ook te horen gekregen dat ze een contract zullen opstellen waarbij beschreven staat dat ik de eigenaar van de foto's blijf. De klant krijgt het gebruiksrecht voor de duur van de campagne. Dat vind ik dus erg fair.

Qua verloning ... dat ligt iets anders. Mocht ik factureren zou ik er wellicht meer aan overhouden, maar anderzijds vind ik het ook veel waard om er aan mee te kunnen werken. Akkoord, het werkt broodroof van professionele fotografen misschien wel in de hand, maar voor mij is dit ook een mogelijks opstapje. Eisen dat ik kon factureren en daardoor de opdracht niet krijgen ging voor mij ook niets opbrengen.