Fair trade fotografie

[pendragon]

Onder het motto "eerlijk is eerlijk " vind ik dit nu eens een schitterend initiatief.

Bron: Stichting Doen

World Portraits

Op 5 maart a.s. wordt de fototentoonstelling 'World Portraits' geopend. World-Portraits waarborgt de rechten van gefotografeerde mensen in niet-Westerse landen in een model release, zodat zij een financiële vergoeding krijgen wanneer hun portret gebruikt wordt in publicaties.

Zelfs binnen de 'wereld van ontwikkelingssamenwerking' worden foto's gebruikt zonder enige vorm van vergoeding voor de gefotografeerden of naamsvermelding. DOEN vindt het bevorderen van dit basisrecht belangrijk.


Bron: De Standaard

ANP introduceert fair-tradefotografie

RIJSWIJK - Het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) in Rijswijk begint onder de naam 'World Portraits' met fair-tradefotografie. De nieuwsorganisatie maakt portretten van bewoners uit niet-Westerse landen en betaalt ze daarvoor. Dat gebeurt nu vaak niet. ,,We worden de Max Havelaar in fotografie", aldus directeur Bas van Beek.
In het Westen is het vanzelfsprekend dat betaald wordt voor het verlenen van diensten voor het oog van de camera; in niet-Westerse landen is dat niet gebruikelijk.

Samen met de Stichting DOEN is het idee ontstaan een collectie portretten op te bouwen van in eerste instantie mensen uit niet-Westerse landen. Iedere gefotografeerde krijgt eerst 10 tot 15 euro. Vervolgens wordt hij of zij ook betaald als de foto wordt verkocht.

Stichting DOEN steunt het idee van 'World Portraits' omdat zij het portretrecht als een basisrecht van mensen beschouwt. DOEN verleent daarom een startsubsidie aan ANP Photo om het project uit te voeren. ,,De gefotografeerde krijgt 20 procent, de fotograaf 40 en de organisatie ANP Photo Foundation ook 40. Met dat geld worden nieuwe projecten opgestart. De organisatie heeft geen winstoogmerk", aldus Van Beek.

[Leopard]

Zoals altijd snijdt het mes weer aan 2 kanten.
Enerzijds heb je inderdaad het misbruik van foto's van mensen geportretteerd in 3e wereldlanden, anderzijds blijft het een ethische discussie.
De Masaai in Kenia zijn het mooiste voorbeeld van betalen voor foto's. Op den duur worden ze zelfs agressief en hebberig wanneer het op geld verdienen op aan komt. Heeft nog weinig te maken met eerlijke vergoeding.
Bij dergelijke initiatieven is het niet ondenkbeeldig dat er op dergelijke manier rap organisaties ontstaan die modellen aanwenden om te figureren voor Westerlingen, maar waar het profijt andermaal niet naar het model gaat maar naar de organisatie. En niet alle organisaties hebben bonafide praktijken.
In Nepal zijn zo tientallen nep-organisaties bekend geraakt die projecten opzetten voor de mensen ginder. Onder ander 1 Belgisch koppel. Bleek achteraf dat het allemaal dekmantels waren om zich zelf te verrijken.

[mm]

ik denk dat het basis-idee zeker lovenswaardig is.
fair-trade verdient alle lof!

maar heb toch mijn bedenkingen bij de zinssnede:

"In het Westen is het vanzelfsprekend dat betaald wordt
voor het verlenen van diensten voor het oog van de camera"

eerlijk: hoeveel van de mensen die bijvoorbeeld hier
op BD zijn geportretteerd zijn daar effectief voor betaald?
áls er al betaald wordt, dan zijn het de (top)modellen en niet
de toevallige passant of geposeerde boerendochter in bokrijk.

ik hoop dat het idee héél goed wordt uitgewerkt en niet wordt
gebruikt om het fotograferen van mensen in hun doen en laten,
hier of in afrika, of in azie, of nog elders, onmogelijk te maken!
als voor het fotograferen van enkele Hmong-kinderen is sapa zou
betaald worden, dient dit ook te worden doorgetrokken naar enkele
voetballende straatkinderen in de brugse poort in gent!

mij lijkt het idee zoals hierboven beschreven eerder als het oprichten
van een overkoepelend niet-westers modellenburo. is daar nood aan?

ik heb er dus een aantal bedenkingen bij ...
als je jouw foto's eens bekijkt van de afrikaanse mensen, pendragon.
als die mensen weten dat ze daarvoor 10 euro kunnen vragen,
hoeveel van die foto's zullen dan nog de puurheid en eerlijkheid
uitstralen die ze nu doen? vergeet ook niet wat 10 euro betekent
voor die mensen! en wat het sociaal kan teweegbrengen.

mm

[pendragon]

Als je dit initiatief goed bestudeert gaat het niet over het zomaar geven van geld aan mensen die je in een derdewereldland op foto zet. Ik weet maar al te goed welk effect dit zou geven als je daar aan zou beginnen.

Men wil gewoon een database met stockfoto's aanleggen waar uit geput kan worden door uitgevers van alle aard. Veel stocksites vragen nu al een model release, ook bij derdewereldfoto's. Vraag is of die mensen dan ook effectief iets krijgen voor gecommercialiseerde foto's. Bij dit initiatief is er een duidelijke afspraak tussen fotograaf, model en uitgever.

Wat mijn Afrikaanse portretten betreft. Op een paar na zijn dit allemaal mensen die ik persoonlijk heb leren kennen. De meesten hebben reeds hun foto op 20X30 van mij gekregen. De anderen krijgen die bij mijn volgende bezoek eind maart. Dat was de deal. De foto's van de kinderen zijn gebruikt voor onze campagne ten voordele van hun schooltje. Hun medewerking aan de foto's krijgen ze terug in de vorm van een nu reeds bijna opgebouwde school. Ik denk dat ik hen daarmee ook een mooie dienst bewijs.

[Leopard]

Wat mijn Afrikaanse portretten betreft. Op een paar na zijn dit allemaal mensen die ik persoonlijk heb leren kennen. De meesten hebben reeds hun foto op 20X30 van mij gekregen. De anderen krijgen die bij mijn volgende bezoek eind maart. Dat was de deal. De foto's van de kinderen zijn gebruikt voor onze campagne ten voordele van hun schooltje. Hun medewerking aan de foto's krijgen ze terug in de vorm van een nu reeds bijna opgebouwde school. Ik denk dat ik hen daarmee ook een mooie dienst bewijs.

Dat vind ik veel lovenswaardiger!

[paparazzi]

'k Denk niet dat ik ga staan juichen voor dit initiatief. Sterker; ik denk dat het in veel reislanden weer wat kapot gaat maken voor de fotograaf die graag natuurlijke spontane portretjes schiet.

Nu al kom je mensen tegen die speciaal komen poseren voor geld en dat zijn niet mijn favoriete foto's. 'k Denk dat dit soort acties zulks alleen nog maar zullen bevorderen. Het is niet om 't geld te doen, maar om het verlies van de spontaniteit. Het gevoel krijgen dat je in 'n openluchtmuseum/pretpark rondloopt ipv in 'n mooi nog onbedorven land.

Ook is 10 euro voor een local veel te veel betaald. Dat zijn bedragen die 'n normaal werkend persoon in sommige landen per maand verdient! Dit zijn dus zeker geen acceptabele verhoudingen en staat zometeen heel het dorp in hun traditionele kledij voor je te poseren als ze weten dat er zoiets op touw gezet is.

Dat modelreleasesgedoe vind ik sowieso niet fijn. Van de honderden portretten die ik in diverse landen heb geschoten kan ik er dus geen enkele gebruiken voor bijv. zo'n NG fotowedstrijd omdat ze daar 'n ondertekend papiertje voor moeten hebben. Ten eerste spreekt 't merendeel van die mensen geen engels waardoor je het niet eens zou kunnen vragen, ten tweede is ook nog maar de vraag of ze uberhaupt kunnen schrijven. En ten derde schiet je de meeste foto's ongemerkt (om zo'n natuurlijk mogelijke poses te krijgen) dus hebt helemaal geen contact met de geportreteerde.

Bij zo'n internationaal initiatief lijkt mij dat zodra men geld ruikt en ook maar 'n glimp van 'n camera ziet, men in de houding gaat springen ipv dat men gewoon z'n eigen ding blijft doen.

Erg jammer...

Misschien kan men met 'n percentage van de foto's (waarvoor ze dan geen modelreleases gaan vragen) gewoon een of ander liefdadigheidsproject steunen in 't land of dorp waar de geportreteerde vandaan komt. Ben je ook nuttig bezig maar behoed je je tegen het ontwikkelen van touristtraps.

[pichayandege]

Ik heb een aantal grote bedenkingen bij wat paparazzi hier schrijft.

“Sterker; ik denk dat het in veel reislanden weer wat kapot gaat maken voor de fotograaf die graag natuurlijke spontane portretjes schiet. “
Nu al kom je mensen tegen die speciaal komen poseren voor geld en dat zijn niet mijn favoriete foto's. 'k Denk dat dit soort acties zulks alleen nog maar zullen bevorderen. Het is niet om 't geld te doen, maar om het verlies van de spontaniteit. Het gevoel krijgen dat je in 'n openluchtmuseum/pretpark rondloopt ipv in 'n mooi nog onbedorven land.

Het uitgangspunt is dan ook niet ‘de fotograaf’ te plezieren die waar hij komt zijn zin wil doen. Afrika (bij uitbreiding Azië, Lat. Amerika) wordt door menig fotograaf, of beter, door menig toerist met een fototoestel gezien als een dierentuin waar van de dieren en mensen a volonté foto’s kunnen genomen worden. Maar als die mensen zich daar ook vragen bij gaan stellen, worden ze al gauw als ‘bedorven’ gezien. De werkwijze hierboven beschreven (ongevraagd, ongemerkt, zonder contact) is tekenend voor die mentaliteit. Mensen zijn objecten waarmee de fotograaf eer en glorie denkt te halen in fotoalbums en op internetfora. Zou u het appreciëren wanneer een bus wildvreemde Kazakken in Zuidwestbrabant neerstrijkt en er in uw onbedorven dorp ongemerkt, ongevraagd en zonder contact portretfoto’s van uw vrouw en kinderen begint te nemen?

Dat modelreleasesgedoe vind ik sowieso niet fijn. Van de honderden portretten die ik in diverse landen heb geschoten kan ik er dus geen enkele gebruiken voor bijv. zo'n NG fotowedstrijd omdat ze daar 'n ondertekend papiertje voor moeten hebben. Ten eerste spreekt 't merendeel van die mensen geen engels waardoor je het niet eens zou kunnen vragen, ten tweede is ook nog maar de vraag of ze uberhaupt kunnen schrijven. En ten derde schiet je de meeste foto's ongemerkt (om zo'n natuurlijk mogelijke poses te krijgen) dus hebt helemaal geen contact met de geportreteerde.

De conclusie is inderdaad dat uw methode van fotograferen in de verste verte niets heeft te maken met het vernoemde initiatief en daar terecht ook nooit voor in aanmerking zou komen.

[paparazzi]

Je aanname is verkeerd. 'k Heb er in 't geheel geen problemen mee als toeristen foto's van mij in mijn omgeving schieten. In China waren wij als blanken juist 'n geliefd foto-object voor honderden Chinezen met cameraatjes en ik heb mij daar net zo om geamuseerd als vele locals die ik schiet en die dan hun foto's op mijn schermpje kunnen komen bekijken.

De geitenwollensokkenmentaliteit om alles in andere landen maar zo snel mogelijk aan te willen passen aan de westerse materialistische maatstaven vind ik echt compleet waardeloos. Juist dan ga je er een pretpark creeeren, nu is het er op sommige plekken nog onbedorven.

De werkwijze hierboven beschreven (ongevraagd, ongemerkt, zonder contact) is tekenend voor die mentaliteit. Mensen zijn objecten waarmee de fotograaf eer en glorie denkt te halen in fotoalbums en op internetfora.

Dit is eveneens van toepassing op alle straatfotografie die we in onze westerse landen toepassen en waarbij ook de nodige voorbijgangers in beeld worden gebracht. Afrika en Azie opeens als 'beschermd wild' gaan behandelen op dit vlak is ook nogal stuitend.

[mm]

De geitenwollensokkenmentaliteit om ...

hela! het koosnaampje voor de folkies niet gaan misbruiken hier hé
"geitenwollensokkers" en "westerse materialistische maatstaven" gaan niet echt samen ...

mm

[pendragon]

Even dit herhalen t.b.v. papparazi :

Als je dit initiatief goed bestudeert gaat het niet over het zomaar geven van geld aan mensen die je in een derdewereldland op foto zet.
Men wil gewoon een database met stockfoto's aanleggen waar uit geput kan worden door uitgevers van alle aard. Veel stocksites vragen nu al een model release, ook bij derdewereldfoto's. Vraag is of die mensen dan ook effectief iets krijgen voor gecommercialiseerde foto's. Bij dit initiatief is er een duidelijke afspraak tussen fotograaf, model en uitgever.

Dit heeft niks met geitenwollensokken te maken. Fair trade is die fase gelukkig al voorbij. De filosofie blijft wel dezelfde. Geef mensen een eerlijke prijs voor produkten die ze maken of diensten die ze verlenen. Dan kunnen hun kindjes ook naar school, hebben ze menswaardige levensomstandigheden, ... enz.
Wie menswaardig kan leven hoeft niet zo nodig in een gammel bootje over de oceaan te varen, of in een landingsgestel van een vliegtuig te kruipen om Europa te bereiken.
Dat heeft zelfs zijn voordelen voor diegenen die niet zo filantropisch van aard zijn.

[Leopard]

Het uitgangspunt is dan ook niet ‘de fotograaf’ te plezieren die waar hij komt zijn zin wil doen. Afrika (bij uitbreiding Azië, Lat. Amerika) wordt door menig fotograaf, of beter, door menig toerist met een fototoestel gezien als een dierentuin waar van de dieren en mensen a volonté foto’s kunnen genomen worden.

Als we al geen dieren meer mogen fotograferen dan heeft fotografie in zijn geheel al weinig zin meer.
Mensen buiten Europa (met uitzondering van Zuid-Amerika) staan doorgaans heel graag op de foto. Ik neem alleen foto's wanneer de mensen mij toestemming geven, ik steel geen foto's. Uw stellingname betuigt van een zeer eng Westers denkbeeld, waar mensen fotograferen als 'ouderwets' en schending van privacy gezien word. Onbegrijpelijk.

[paparazzi]

Dit heeft niks met geitenwollensokken te maken. Fair trade is die fase gelukkig al voorbij. De filosofie blijft wel dezelfde. Geef mensen een eerlijke prijs voor produkten die ze maken of diensten die ze verlenen. Dan kunnen hun kindjes ook naar school, hebben ze menswaardige levensomstandigheden, ... enz.
Wie menswaardig kan leven hoeft niet zo nodig in een gammel bootje over de oceaan te varen, of in een landingsgestel van een vliegtuig te kruipen om Europa te bereiken.
Dat heeft zelfs zijn voordelen voor diegenen die niet zo filantropisch van aard zijn.

Zoals ik al schreef:
Als men van commercieel gebruikte foto's een deel van de opbrengst in 'n fonds stort wat projecten (ziekenhuis, schooltje etc.) steunt in het land waar de foto is gemaakt, heb ik er helemaal geen problemen mee. Wel als het geld rechtstreeks bij de geportreteerden terecht komt.

Maar van die modelreleases zou men afmoeten. Boeit 't dat mijn foto gemaakt door honderden chineesjes op dit moment op tig chinese websites staat: ze doen maar! Die chineesjes staan ook op de mijne!

[paparazzi]

Als we al geen dieren meer mogen fotograferen dan heeft fotografie in zijn geheel al weinig zin meer.
Mensen buiten Europa (met uitzondering van Zuid-Amerika) staan doorgaans heel graag op de foto. Ik neem alleen foto's wanneer de mensen mij toestemming geven, ik steel geen foto's. Uw stellingname betuigt van een zeer eng Westers denkbeeld, waar mensen fotograferen als 'ouderwets' en schending van privacy gezien word. Onbegrijpelijk.

Ben ik 't mee eens!
Wat dacht je van journalistieke fotografie: gaan die fotografen vragen aan die mens die daar dood ligt te gaan na 'n bomaanslag of ie nog even voor ie in coma raakt z'n handtekening voor plaatsing wil geven? Natuurlijk niet!

[pendragon]

Mensen buiten Europa staan doorgaans heel graag op de foto.

Dat is ook mijn ervaring.
En toen ik een praatje maakte met mijn Afrikaanse modellen zeiden ze me heel duidelijk dat hun voornaamste frustratie er in bestaat dat ze de foto's die westerlingen maken nooit te zien kregen. Dat vinden ze pas erg.

Het schermpje van mijn D70 is voor mij de figuurlijke "hoed in de hand" geweest om veel portretten te kunnen maken. Vanaf het ogenblik dat men dat gezien had, had ik geen enkel probleem meer om mensen voor de lens te krijgen. Gewoon de tijd genomen om de foto te tonen na het maken. Een kleine moeite voor een mooie collectie.

En neen, ik heb ze geen geld toegestopt. Daar heeft er ook nooit iemand om gevraagd. Het initiatief om die mensen een afdruk van hun foto te bezorgen kwam gewoon van mezelf. Hier in België doe ik dat ook.

[theokus]

Even dit herhalen t.b.v. papparazi :



Dit heeft niks met geitenwollensokken te maken. Fair trade is die fase gelukkig al voorbij. De filosofie blijft wel dezelfde. Geef mensen een eerlijke prijs voor produkten die ze maken of diensten die ze verlenen. Dan kunnen hun kindjes ook naar school, hebben ze menswaardige levensomstandigheden, ... enz.
Wie menswaardig kan leven hoeft niet zo nodig in een gammel bootje over de oceaan te varen, of in een landingsgestel van een vliegtuig te kruipen om Europa te bereiken.
Dat heeft zelfs zijn voordelen voor diegenen die niet zo filantropisch van aard zijn.

Ben ik het me eens.
En wanneer gaan de plaatselijke overheden iets doen aan de toestand
van HUN mensen?
En ik begrijp ook niet goed waar al ons&het ontwikkelingshulp&geld naar toe
gaat alhoewel ik daarover zo mijn gedacht heb.
Als ik nu alleen al eens aan Congo denk....het Congo van voor 1960 en nu.

Het is goed dat bedrijven onder druk worden gezet die landen in zuiden
uitbuiten en verpesten maar is dat voldoende?
De plaatselijke overheden gaan gewoon door met hun ding.
En dat wordt toegelaten door het Westen

[pendragon]

Wel als het geld rechtstreeks bij de geportreteerden terecht komt.

Amai zeg.
Gaan we hier in Europa dan ook stoppen met modellen (neen, ik bedoel niet diegenen die op TFP of TFCD basis in de studio's van BD-ers terechtkomen) rechtstreeks te betalen voor hun verleende diensten en dat geld dan maar direct in onze sociale zekerheidskassen storten (ziekenhuizen, sociale projecten, ...)?

't Zal lang gaan duren zeker?

[paparazzi]

Amai zeg.
Gaan we hier in Europa dan ook stoppen met modellen (neen, ik bedoel niet diegenen die op TFP of TFCD basis in de studio's van BD-ers terechtkomen) rechtstreeks te betalen voor hun verleende diensten en dat geld dan maar direct in onze sociale zekerheidskassen storten (ziekenhuizen, sociale projecten, ...)?

't Zal lang gaan duren zeker?

er zit een zeer groot verschil tussen een persoon die werkt als model, die zich door een fotograaf in allerlei poses laat dirigeren etc. en tussen een persoon die gewoon gekiekt wordt terwijl ie op straat loopt

als jij ergens loopt waar jij 't onderwerp van toeristische fotografie bent, ga je dan ook gelijk om geld vragen omdat je geportreteerd wordt? nee toch zeker?

[theokus]

Als we al geen dieren meer mogen fotograferen dan heeft fotografie in zijn geheel al weinig zin meer.

In zijn geheel?
Dan ben ik en samen met mij nog vele collega's hier bezig
met "onzinnige" fotografie
Ik "trek" zelden foto's van dieren.
Misschien zou ik beter zwijgen maar als er dan nog dieren worden gefotografeerd
in een dierentuin.....
Dat vind ik nu onzinnig en onnatuurlijk
Als ik de kans kreeg zou ik dat wel doen bijv. in Afrika.
En dan zou ik ander materiaal moet hebben...

[pendragon]

Ben ik het me eens.
En wanneer gaan de plaatselijke overheden iets doen aan de toestand
van HUN mensen?
En ik begrijp ook niet goed waar al ons&het ontwikkelingshulp&geld naar toe
gaat alhoewel ik daarover zo mijn gedacht heb.
Als ik nu alleen al eens aan Congo denk....het Congo van voor 1960 en nu.

Het is goed dat bedrijven onder druk worden gezet die landen in zuiden
uitbuiten en verpesten maar is dat voldoende?
De plaatselijke overheden gaan gewoon door met hun ding.
En dat wordt toegelaten door het Westen

Die reactie was ik verwachtende Theokus. En je geeft zelf al een deel van het antwoord. Wie installeert en beschermt die regimes die hun bevolking straal negeren en corrupt zijn dat het niet proper is? Diegenen die er hun voordeel uithalen natuurlijk (dit kan jij zelf wel invullen ). En dat zijn niet de lokale werknemers, boeren en (kleine) zelfstandigen.

[pendragon]

er zit een zeer groot verschil tussen een persoon die werkt als model, die zich door een fotograaf in allerlei poses laat dirigeren etc. en tussen een persoon die gewoon gekiekt wordt terwijl ie op straat loopt

als jij ergens loopt waar jij 't onderwerp van toeristische fotografie bent, ga je dan ook gelijk om geld vragen omdat je geportreteerd wordt? nee toch zeker?

Je wil me niet begrijpen papparazi.
We hebben het in het kader van die fare trade fotografie wel degelijk over iemand die werkt als model.

[paparazzi]

Dat is ook mijn ervaring.
En toen ik een praatje maakte met mijn Afrikaanse modellen zeiden ze me heel duidelijk dat hun voornaamste frustratie er in bestaat dat ze de foto's die westerlingen maken nooit te zien kregen. Dat vinden ze pas erg.

Dat is dus het grote voordeel van die digitale camera's. In 2005 had ik die voor 't eerst en was toen in China. Die mensen vonden 't keileuk om gefotografeerd te worden en vooral om de foto op 't schermpje te bekijken, liefst met nog een paar extra omstanders die dan met elkaar om elkaar stonden te lachen (of misschien lachten ze mij wel uit )

Nog grotere humor dit jaar in Myanmar. Hoewel dat land dom gehouden wordt door de staat zijn ze goed op de hoogte van de nieuwste snufjes. Ook zij wilden elke keer de foto's komen zien. Nu was er iemand bij die nog analoog fotografeerde en dan elke keer toch de achterkant van z'n toestel liet zien, waardoor ze echt vreselijk verbaast/geschokt stonden te kijken hoe 't kon dat daar geen beeld op te zien was Die gast heeft er mij ook vaak genoeg mee gehad trouwens; zegt ie 'kijk eens' en dat doe ik natuurlijk altijd meteen!

[paparazzi]

Je wil me niet begrijpen papparazi.
We hebben het in het kader van die fare trade fotografie wel degelijk over iemand die werkt als model.

Jij vind straatfotografie dus onder modellenwerk vallen?

[pendragon]

Jij vind straatfotografie dus onder modellenwerk vallen?

Lees toch eens die allereerste post paparazzitje
Staat daar iets in over straatfotografie?

Je gaat er prat op om recht voor de raap te antwoorden. Soms kan het goed zijn de tijd te nemen om de dingen eerst te lezen alvorens tegen het plafond te gaan.

[theokus]

Die reactie was ik verwachtende Theokus. En je geeft zelf al een deel van het antwoord. Wie installeert en beschermt die regimes die hun bevolking straal negeren en corrupt zijn dat het niet proper is? Diegenen die er hun voordeel uithalen natuurlijk (dit kan jij zelf wel invullen ). En dat zijn niet de lokale werknemers, boeren en (kleine) zelfstandigen.

Ik kan dat invullen maar dat betekent niet dat ik zo ben, zo doe,
zo "koop"....

Verder stop ik heel wat tijd in vrijwilligerswerk bij Oxfam.
(boekhouding en vorming)

Trouwens ONZE boeren en kleine zelfstandigen beginnen ook langzaam
te begrijpen waar het schoentje wringt

Hollandse patatten worden verkocht in die arme landen....

[paparazzi]

Lees toch eens die allereerste post paparazzitje
Staat daar iets in over straatfotografie?

Je gaat er prat op om recht voor de raap te antwoorden. Soms kan het goed zijn de tijd te nemen om de dingen eerst te lezen alvorens tegen het plafond te gaan.

Ja, die had ik gelezen. Men heeft 't over portretten gemaakt in derde wereld landen. Niet over het feit dat men zo'n mens inhuurt als model en 'm laat poseren (wat al weer afbreuk doet aan wat je eigenlijk -normaal gesproken- wilt laten zien als je mensen in hun cultuur fotografeert)

'k Heb ook foto's van locals die duidelijk hun brood verdienden door te poseren voor toeristen. Die foto's zijn mij veel minder dierbaar dan de spontane foto's die ik heb kunnen maken. Bij die eerste categorie krijg je te veel 't gevoel in 'n openlucht museum te zijn beland.