Kleurtemperatuur - voor eens en altijd

[fabiand]

Over kleurtemperatuur wordt veel gedebateerd en toch heb in de indruk dat er accurate informatie ontbreekt. Zo ben ik momenteel mijn bureau aan het herinrichten maar vind veel informatie die niet altijd even duidelijk is of te weinig diepgang heeft.

Daarom had ik graag een post met praktische informatie voor iedereen bruikbaar. Deze post bevat een aantal punten, veel vragen en is nog niet goed gestructureerd.

De belangrijkste vier vragen die ik mij stel zijn:
1. wat is de ideale temperatuur van mijn monitor als ik niet op voorhand weet waar ik al dan niet afgedrukte foto's achteraf ga bekijken?
2. hoe de kleurtemperatuur kiezen van scherm en werkplek als je wel op voorhand weet onder welke lichtomstandigheden de foto's (al dan niet afgedrukt) zullen bekeken worden?
3. waarom zou je 5000K ipv 6500K kiezen?
4. waarom wordt meestal gamma 2.2 aangeraden? Soms wordt ook gamma 1.8 aangeraden.

Wat ik tot nu toe gelezen heb (graag feedback hierover):
Vraag 1:
Volgens vele websites zal een foto dikwijls bekeken worden in een omgeving waarbij er een mix is van verschillende lichtbronnen is zoals:daglicht (5000K-5500K) en/of tungsten (+/- 2800K). Als je dit weet, welke kleurtemperatuur kies je dan best voor de monitor en omgevingslicht?

Verschillende presets die ik ben tegenkomen:
- schermcalibratie op 6500K, gamma 2.2 en een gecontroleerde omgevingslicht van 5000K? Er is dan een enorm verschil van 1500K wat zeker verschillen geeft mocht een afdruk onder hetzelfde licht bekeken worden met het afbeelding op het scherm.
- schermcalibratie op 6500K, gamma 2.2, en een gecontroleerde omgevingslicht van 6500K?
- sRGB, 4700K, gamma 1.8 (en niet 2.2) met solux 4700K, 35W, 36°. Volgens mij is het gamma 1.8 omdat het kleurspectrum van de solux misschien iets anders is?

Vraag 2:
- Stel je wil foto's bewerken die in gedrukte vorm zullen belicht worden onder 3500K (bijvoorbeeld in een fotogallerij). Zetten we dan onze monitor op 3500K en het omgevingslicht eveneens op 3500K? Ik stel me ook vragen bij sRGB. sRGB is 6500K, gamma 2.2 bij 130 cd/m2. Zal je dan veel minder kleuren kunnen weergeven op het scherm of zijn er eigenlijk geen problemen?

Wat doen kranten, magazines? Posters die buiten gehangen worden?

Vraag 3:
- wanneer kies je als kleurtemperatuur van de monitor 5000K of 6500K en waarom. Ik krijg stilaan de indruk dat je best voor 5000K kiest.
- Veel van mijn foto's zullen thuis op televisie of op een portable bekeken worden. Ga je bij het bewerken dan best voor een kleurtemperatuur op het scherm van 6500K en omgevingslicht van 6500K?

Varia:
A. Om afwijkingen te voorkomen tussen de monitor en hetgeen gedrukt is wordt gezegd dat:
- de kleurtemperatuur van het omgevingslicht gelijk moet zijn aan de kleurtemperatuur van de monitor.
- het licht in de werktuimte moet een zo hoog mogelijke CRI hebben (>90) en dus geen pieken vertonen in het kleurspectrum.
B. Er is een trend naar besparing van energie zoals het gebruik van spaarlampen en ledlampen. Dit heeft op termijn wellicht een impact op de keuze van verlichting van bewerking van foto's.
C. Is het gebruikelijk om lichtadvies bij een afgedrukte foto toe te voegen? (vb: deze foto's wordt het best bekeken onder 5000K?)
D. Bekijken van afgedrukte foto's: doen we dit onder daglicht of volstaat de standaard verlichting in de werktuimte? Moet de verlichting intenser zijn?
E. Zijn er halogeen lampen die voor fotobewerking kunnen gebruikt worden (dus geen TL lampen)? Er is solux, maar moeilijk verbrijgbaar.
F. Als een foto bewerkt wordt met een gecalibreerd scherm op 6500K, gamma 2.2, 120 cd/m2, en het omgevingslicht is 2800K dan heb ik gemerkt dat:
- de afgedrukte foto's te veel geel en rood bevatten als je de foto's onder kunstlicht van +/- 2800K zou bekijken. Echter, indien dezelde foto's onder daglicht bekeken worden (>=5000K) dan zullen deze er iets koeler uitzien (wat meer blauw in de foto's ipv geel en rood)
G. Welke lampen worden nu aangeraden voor fotografisch werk?

Enkele bronnen:
http://www.marc-en-ciel
http://www.solux.net/ies_files/Digit...20Lighting.pdf,
http://www.luminous-landscape.com/fo...hp/t10753.html,
http://www.joostduppen.nl/NIDFnorm3.pdf

Lampen:
- Solux halogeen lampen: benaderen daglicht (D50) en zijn verkrijgbaar in diverse kleurtemperaturen: 3500K, 4100K, 4700K, 5000K en hebben een CRI van 99% : volgens mij alleen verkrijg baar bij http://www.spectrus.nl/enter-solux.html in Nederland. Zou de allerbeste lamp zijn en wordt in veel museums gebruikt. (website fabrikant: www.solux.net)
- Philips Graphica Pro 965: TL-buis : 6500K (verkrijgbaar in België, o.a. bij marc-en-ciel)
- Philips Graphica Pro 950: TL-buis : 5000K (verkrijgbaar in België)

Bedankt voor jullie feedback,
Fabian

[hjanssen]

Over één ding zou ik mij zeker geen zorgen maken: nl waar worden de foto's bekeken onder welke lichtomstandigheden, daar heb je dus totaal geen invloed op.

[momentopname]

Oorspronkelijk geplaatst door fabiand

- Solux halogeen lampen: benaderen daglicht (D50) en zijn verkrijgbaar in diverse kleurtemperaturen: 3500K, 4100K, 4700K, 5000K en hebben een CRI van 99%

D50 is 5000k, D65 is 6500k .. en D50 lamp kan je dus nooit krijgen in bv. 3500k

ik heb mijn scherm op 5.5k gecallibreerd en mijn printer en labo geprofileerd en heb menglicht van daglicht en philips grafica 5000k lampen om de foto's te beöordelen.

Voor critisch werk (geen foto's) gebruik ik een lichtbak waar ik naar keuze D50, D55, D65, tungsten, ambient, fluorescent en mengvormen hiervan kan kiezen als lichtbron en gebruik ik een kleurmeter die tot op delta 0.01 kan meten in CieLAB en een spectrumcurve kan plotten; zo kan ik nakijken of twee onderdelen die elk in een ander land werden gemaakt binnen de norm zijn van kleur onder alle soorten licht (kwestie van metamerie uit te sluiten) en je met het menselijk oog geen verschil meer kan zien.

Wat wordt er in de grafische sector gebruikt?

6500k wordt meer in de US en zuidelijkere regio's gebruikt. 5000-5500 wordt meer in europa en noordelijkere regio's gebruikt. ons "daglicht" is immers niet zelfde als het daglicht in 't zuiden.

[Koen Bé]

Oorspronkelijk geplaatst door hjanssen

Over één ding zou ik mij zeker geen zorgen maken: nl waar worden de foto's bekeken onder welke lichtomstandigheden, daar heb je dus totaal geen invloed op.

En toch...
Exposanten kunnen vooraf uitzoeken wat de verlichting is.
Als je in je living je foto' s laat zien, kan je dit meten.

Meyerowitz stelt dat hij zijn (opname) kleurtemperatuur altijd op daglicht (5200 of zo) vast zet om de variaties in het licht niet teniet te doen.

Maar ik ben ver van expert, alleen soms zwaar teleur gesteld over mijn afdrukken. Maar de oplossing budgeteer ik voor 2009.

[hjanssen]

Oorspronkelijk geplaatst door Koen Bé

Als je in je living je foto' s laat zien, kan je dit meten.

Heb jij geen ramen in je living?